|
|
Skrzyszów to rozległa i gospodarna miejscowość. Działa tu
największy zakład produkcyjny w gminie - fabryka farb i lakierów,
są placówki handlowe, usługowe, szkoła, remiza strażacka.
Ma Skrzyszów obiekt wyjątkowy, legitymujący się długim, sięgającym
XVI stulecia rodowodem. Jest nim murowany, piętrowy dwór (własność
prywatna), pyszniący się wspaniale zachowaną urodą i pięknie
urządzonym otoczeniem. Wzniesiony około połowy XVI w. prawdopodobnie
dla ówczesnego właściciela tutejszych dóbr, Hieronima Mieleckiego,
starosty brzeskiego i sandomierskiego reprezentuje popularny
typ renesansowego dworu małopolskiego. Murowany z kamienia
i cegły, posadowiony na sklepionych kolebkowo piwnicach, wybudowany
na planie kwadratu posiadał pierwotnie charakter obronny (na
klatce schodowej pozostały ślady zamurowanego okna strzelniczego),
którego nikłymi śladami są resztki wału ziemnego od północy
i fosy od północnego zachodu. Od południa broniła siedziby
rzeka Wielopolka.
Z upływem wieków skromna rezydencja w XVIII w. - Lubienieckich,
w XIX w. - Skrzyńskich, od II połowy XIX do końca II wojny
- Pilaszewskich przestała wystarczać właścicielom.
Źródła wymieniają drugi, znacznie młodszy dwór, zniszczony
w 1945 roku, który zapewne pełnił funkcje mieszkalne. W tym
czasie dawny, XVI - wieczny dwór zamieniono na lamus. Tradycja
utrzymuje, że mieścił on też zbór protestancki. Podczas rabacji
galicyjskiej, w 1846r., renesansowy budynek został silnie
zdewastowany. Powtórnie zamieszkały po 1915 roku doczekał
się remontu połączonego z częściową przebudową. W tym czasie
wybito na piętrze nowe, neoromańskie okna. Dzielone kolumienkami,
zwieńczone arkadkami odcinają się malowniczo od spokojnej
bryły, dodając dworowi oryginalnego, jednostkowego wyrazu.
Suchą prostotę ścian ożywiają wąskie pasy gzymsów: kordonowego
i wieńczącego i nowszy wykusz na piętrze wschodniej elewacji.
Wejście, wykrojone łukowo, akcentuje półkoliście wygięty odcinek
gzymsu wsparty na dwóch, smukłych kolumienkach, całość nakrywa
czterospadowy dach kryty dachówką.
Na zachód od budynku, w jego bezpośrednim sąsiedztwie, na
niewielkim kopcu rośnie imponujący, liczący ponad 300 lat
dąb o rozłożystej koronie.
Od niedawna stał się Skrzyszów siedzibą parafii. Niewielki
i skromny, nowoczesny kościół, usytuowany przy skrzyżowaniu
lokalnych dróg ma plan prostokąta nakrytego stromym, dwuspadowym
dachem. Ponad wejściem góruje czworoboczna wieża ostożkowym
hełmie, wpojona częściowo w mury fasady.
|
|